Prikkels zijn er de hele dag door, altijd en overal. Ze vertellen ons wat er gedaan moet worden en zijn onmisbaar om te functioneren. Dat geldt voor iedereen of je nu net geboren bent of al in de 80. Wat kan je je voorstellen bij een prikkel? Een prikkel is een signaal van je lichaam of van je omgeving. Dat signaal wordt door het brein waargenomen en daarna wordt afgewogen of het belangrijk is, of er een actie op moet volgen of dat het signaal genegeerd kan worden. Dat is een heel mooi systeem!

Prikkels zorgen er ook voor dat een kindje zich ontwikkeld, want elke prikkel is input in het leerbare brein. Daarover schreef ik al eens in mijn blog “Waarom liefde zo belangrijk is” Een prikkel is dus goed en nodig, maar er is ook iets geks aan de hand met prikkels en kinderen. Soms zijn er gewoonweg te veel van en weet een kind even niet meer wat hij met al die informatie aan moet. Overprikkeld heet dat met een mooi woord. Daar heeft iedereen wel eens last van, wijzelf ook. Denk maar aan een middagje zwembad om maar een voorbeeld te noemen. De akoestiek in een zwembad is vreselijk, dus veel geluid te verwerken. Het water is warm of koud en de omgevingstemperatuur op je blote huid doet ook iets met je. Bovendien zijn er veel andere mensen waar je rekening mee moet houden en je moet opletten dat jij of je kind niet kopje onder gaan. Gevolg van een middagje zwembad? Je bent moe! Letterlijk overprikkeld. Als volwassene heb je inmiddels geleerd dat je wat rust nodig hebt, maar je kind moet dat nog leren. Hoe herken je nu of jouw kind soms overprikkeld raakt?

Een overprikkeld kind uit zich door te huilen, boos zijn, druk gedrag of juist stil en onbereikbaar worden. Een baby zal veel huilen en de indruk maken uit zijn doen te zijn. Dat kan bijvoorbeeld al gebeuren van een uitstapje naar het winkelcentrum. Er zijn daar zo veel geluiden en beelden te horen en zien dat één uitstapjes op een dag al genoeg kan zijn voor je baby. Hij kan anders moeite krijgen met tot rust komen en vraagt dan door huilen om troost van de ouder.

Peuters doen veel indrukken op gedurende de dag, zij hebben nog niet goed geleerd dat niet alle informatie even belangrijk is. Ze weten zich vaak geen raad met al die prikkels. Van een speelkameraadje dat op visite kwam kan je kind nadien helemaal dwars zijn. Alle opgebouwde spanning komt er dan uit. Want hoe gezellig samen spelen ook is, het is ook hard werken voor je kind. Steeds maar kijken en afstemmen met de wensen van de ander. Ook kunnen peuters angstig reageren op alles wat zij niet hadden verwacht, of het nu een geluid is of een onvoorziene situatie. Het helpt dan om de angst serieus te nemen. Te benoemen wat je hoort of ziet en in de nabijheid van je kind te blijven. Dan ben je tot steun en vorm je een beetje een buffer voor alle prikkels die op hem af komen.

Boos gedrag als gevolg van overprikkeling vraagt dus eigenlijk niet om een boze reactie maar om troost en geduld van de opvoeder. Dat je kind huilt of schreeuwt is gewoonweg het gevolg van zijn onvermogen alle binnengekomen prikkels te verwerken. Hoe heerlijk is het dan dat iemand daar begrip voor heeft en je troost? Gewoon door lekker te knuffelen.

Mijn eigen zoontje raakt ook snel overprikkeld, vooral na een lange opvang dag of speelafspraakje is hij boos. Hij heeft het heerlijk naar zijn zin gehad, maar zodra hij uit de situatie komt voelt hij pas hoe moe hij is van alle indrukken. Ik moet zeggen dat het niet altijd mee valt om dan niet boos terug te reageren, maar als ik mij realiseer dat hij niet expres boos tegen mij doet kan ik hem op schoot nemen en knuffelen we een kwartiertje. Daarna is er weer rust in de tent en kan hij lekker gaan spelen.